Rękodzieło Kociewia jest nierozerwalnie związane z tutejszą przyrodą – lasami Borów Tucholskich oraz błękitem rzek i jezior. Choć region ten bywa czasem mylony z sąsiednimi Kaszubami, wypracował on własne, unikalne wzornictwo i techniki.
Oto najważniejsze dziedziny kociewskiej twórczości ludowej:
1. Haft Kociewski
To najbardziej rozpoznawalny element tutejszego folkloru. W przeciwieństwie do haftu kaszubskiego, który opiera się głównie na kolorze niebieskim, haft kociewski jest ciepły i słoneczny.
- Kolorystyka: Dominują trzy odcienie żółtego (cytrynowy, złocisty, bursztynowy), dwa odcienie niebieskiego, czerwień, zieleń, biel oraz brąz (zastępujący czarny).
- Motywy: Roślinność spotykana w ogródkach i na polach. Charakterystyczne są: maki, chabry, modraki, kłosy zbóż, pączki róż oraz osty.
2. Rzeźba w drewnie
Kociewie drewnem stoi, co widać w bogatej tradycji rzeźbiarskiej.
- Tematyka: Najczęściej są to rzeźby o charakterze sakralnym (tzw. „świątki”), postacie aniołów, ale także sceny z życia codziennego dawnej wsi i figurki ptaków.
- Styl: Tradycyjna rzeźba kociewska charakteryzuje się pewną surowością formy, choć współcześni twórcy często stosują polichromię (malowanie figur), by nadać im barw regionalnych.
3. Plecionkarstwo i Korzenioplastyka
Bliskość lasów sprawiła, że Kociewiacy stali się mistrzami w wykorzystywaniu darów natury:
- Wiklina i Słoma: Wyplatano z nich kosze, maty, a nawet elementy izolacyjne do domów.
- Korzenioplastyka: Wykorzystywanie naturalnie skręconych korzeni drzew (głównie jałowca lub sosny) do tworzenia unikatowych przedmiotów użytkowych i dekoracyjnych.
4. Malarstwo na szkle i meblarstwo
Choć meble kociewskie (skrzynie posagowe, szafy) nie są tak bogato zdobione jak te z innych regionów, wyróżniają się solidnością i specyficznym ornamentem:
- Motyw „Zęba”: Charakterystyczne wcięcie w kształcie trójkąta, często spotykane w zdobieniach snycerskich.
- Kolor tła: Tradycyjne meble malowano zazwyczaj na ciemnozielono lub ciemnoniebiesko, nanosząc na to jasne kwiaty.
